| Južnoslovenski teatri na BITEF-u |
|
Jedan od najznačajnijih evropskih festivala BITEF (Beogradski Internacionalni Teatarski Festival) od svog osnivanja, 1967.godine, prati i podržava najnovije pozorišne trendencije. Za više od četiri decenije svoga postojanja BITEF prevazilazi sve političke i kulturne barijere i uspješno ide u korak sa burnom evolucijom teatarske umjetnosti. Na ovom veoma prestižnom Festivalu učestvovali su južnoslovenski teatri i to iz svakog strukturnog segmenta ovog ambijenta. Iz Slovenije su na BITEF –u učestvovali sljedeći teatri: SNG Ljubljana, SMG Ljubljana, Gledališče Glej iz Ljubljane, kao i Mestno gledalište iz istog grada. Još dva slovenačka teatra su učestvovala na BITEF-u, i to: S N G Maribor i Slovensko Ljudsko gledališče iz Celja. Od hrvatskih teatara učešće u četrdesetogodišnjem trajanju BITEF-a ostvarili su: HNK Zagreb, HNK Split, prvo Zagrebačko dramsko kazalište, a potom Gavela, Teatar ITD iz Zagreba i HNK Ivan pl.Zajc sa Rijeke. Bosanskohercegovački teatri koji su učestvovali na BITEF-u su: sarajevsko Narodno pozorište, zatim Narodna pozorišta iz Zenice i Mostara. Još jedan BH teatar učestvovao je na BITEF-u, i to Krajiško dječije pozorište iz Banjaluke. Prva predstava koja je iz Bosne i Hercegovine učestvovala na BITEF-u je “Grobnica za Borisa Davidoviča” Danila Kiša (1981), u režiji Ljubiše Georgijevskog i u produkciji tadašnjeg zeničkog Narodnog pozorišta (početkom trećeg milenijuma Bosanskog narodnog pozorišta). Sledeće, 1982.godine na BITEF-u učestvuje mostarsko Narodno pozorište sa predstavom “Majčina sultanija” Svetozara Ćorovića, a u režiji Miloša Lazina. Poslije devet godina, 1991.godine, na BITEF-u učestvuje i sarajevsko Narodno pozorište sa predstavom “Mrtve duše” Nikolaja Gogolja, a u režiji Dejana Mijača. Poslednje učešće nekog od teatara iz Bosne i Hercegovine na festivalu BITEF je ostvarilo 1998.godine, tada Krajiško dječije pozorište iz Banjaluke (početkom trećeg milenijuma Dječije pozorište Republike Srpske) sa predstavom “Tužni princ” autora Predraga Bjeloševića, a u režiji Biserke Kolevske. Poslije banjalučke predstave ni jedna predstava iz Bosne i Hercergovine nije do kraja prvog desetljeća trećeg milenijuma učestvovala na festivalu BITEF. Najviše teatara iz južnoslovenskog ambijenta koji su učestvovali na BITEF-u dolazilo je iz Srbije. Učešće na ovom prestižnom teatarskom festivalu uzeli su, u različitim razdobljima njegovog egzistiranja: Narodno pozorište Beograd, Atelje 212 iz Beograda, zatim Jugoslovensko dramsko pozorište iz Beograda, pa iz istog grada Malo pozorište “Duško Radović”. Od beogradskih pozorišta na BITEF-u je učestvovao još i Zvezdara teatar. Pored beogradskih pozorišta na BITEF-u su uzeli učešća i: SNP Novi Sad, zatim Narodna pozorišta iz, tada, Titovog Užica, Sombora i Niša. Takođe na BITEF-u su učestvovali i: Akademsko pozorište “Promena” iz Novog Sada, Novosadsko pozorište “Uividekinhaz”, kao i Narodna pozorišta iz Subotice i Zrenjanina. Od teatara iz Makedonije na BITEF-u su učestvovali: MNT Skoplje, zatim Dramski teatar iz Skoplja, kao i teatar “Pralipe” iz Skoplja. Jedino pozorište koje je iz Crne Gore učestvovalo na BITEF-u je CNP iz Podgorice. Pored navedenih institucionalnih teatara sa južnoslovenskog prostora su na BITEF-u učestvovali i neki teatri koji krajem prvog desetljeća trećeg milenijuma više ne postoje, ili neke koprodukcije, ili neki centri za kulturnu djelatnost, ili neke ad hoc grupe koje su trajale određeno vrijeme i više ne djeluju. Tako na BITEFU iz pomenutog strukturnog teatarskog sistema učestvuju, u različitim razdobljima: Kripta 70 iz Splita, Kazališna radionica Končar iz Zagreba, Kugla glumište iz Zagreba, Gledališče sester Scipiona nasice iz Ljubljane, Festival monodrame i pantomime iz Zemuna, zatim sam BITEF teatar, Pozorište VHV iz stare Pazove, Grad teatar Budva, Studentski kulturni centar iz Beograda, KPGT – Šećerana Beograd, Centar za kulturnu dekontaminaciju iz Beograda, Beton hala teatar iz Beograda, Plavo pozorište iz Beograda, Montažstroj iz Zagreba i drugi. Svi institucionalni teatri sa južnoslovenskog prostora, kao i neki drugi produkcijski oblici u toku četrdesetogodišnjeg trajanja BITEF- ostavili su značajnog traga u profilisanju ovog Festivala kao veoma prestižnog, i mjesta na kome su širem pozorišnom ambijentu mogli pokazati svoje teatarsko umijeće. Srdjan Vukadinović |
Postavljajući na scenu Narodnog pozorišta u Tuzli „Hanku", dramsku storiju Isaka Samokovlije o tragičnoj ljubavi Roma, Sulejman Kupusović je podigao njen scenski govor na nekoliko potencija najviše da bi dosegnuo punu istinu o strasnoj žudnji za životom kojom Romi identificiraju svoje duhovno biće i koju ispovijedaju kroz igru i pjesmu. 
Mate Matišić ima izuzetno razvijen osjećaj za detalj, za njegov lokalni tonalitet i za njegovu ambijentalnu karaktarizaciju, za mentalni sklop iz čijeg okrilja proističe. 
On, ona, usedmostručeni On (s hermafroditskim premetanjem iz muškaraca u ženu), i pijanistica: zvuči pomalo pirandelovski, s okosnicom egzistencijalističke filozofije tjeskobe i straha od praznog prostora, ili išlekivanje nekog fiktivnog, koji bi trebao doći odnekud s dahom prijetnje ili osvete i čije je stanište neodredivo. 
Jedno je evidentno jedan od mogućih postulata na kojem ova predstava može pledirati za svoju opstojnost na sceni, jest zgusnuti narativ Andrićeve proze koji se čuje iz offa. 
